|1400/02/02 - 2 اردیبهشت 1400
کد خبر : 3829 آذر 1396

یادداشت

از ساری کمی بیشتر بدانیم

شهر ساری در میان جلگه ای قرار گرفته است که به خاطر موقعیت اقلیمی و جغرافیایی خود،یکی از قدیمی ترین کانون های تمدن و سکونت در فلات ایران محسوب می شود.

در نخستین سده های اسلامی ،علیرغم استقرار حکام اموی و عباسی در طبرستان،در نواحی مختلف آن دولت ها و سلسله های محلی حکومت می کردند . در بستر کشاکش های سیاسی و اجتماعی بود که مراکز جدید جمعیتی در طبرستان به وجود آمد و شهر نشینی رو به توسعه نهاد چنانکه  از اسناد  معتبر تاریخی بر می آید ،شهر ساری در زمان یکی از اسپهبدان آل دابویه به نام "فرخان بزرگ" بنیان گذاشته  شده  و با سرعت رو به توسعه  نهاد .در سال 140 هجری ،مسجد بزرگ شهر ساری به دستور  خلیفه عباسی بنا گردید.بدین ترتیب در دوران شکوفایی تمدن شهر های اسلامی ما بین قرون  سوم تا پنجم هجری قمری، شهر ساری نیز ساختار استواری پیدا کرد.شهر ساری در طول سده های مختلف،مرکز طبرستان و پایتخت سلسه های آل طاهر ،آل زیار و آل باوند بود.
در اوایل قرن هفتم هجری طبرستان  و مرکز آن ساری به تصرف خوارزمشاهیان درآمد و اندکی بعد سپاهیان مغول پس از تسخیر  خراسان به آنجا هجوم بردند.
بازسازی و نوسازی شهر ساری در زمان کمال الدین پسر سید  قوام الدین  در سال 769 هجری قمری آغاز شد و مدت 8 سال تا 777 هجری قمری طول کشید.به روایات تاریخ طبرستان،برای تعمیر شهر جار انداختند و از آمل و ساری بسیار جمع شدند و خندق عظیم  در طول و عرض و عمق  در زمان  اندک حفر کردند و بر سر آن خشت پخته و ساروج و گل،برج ها و دیوار ها ساختند و در درون قلعه کوشک و عمارت عالیه بنیاد نهادند و حمام و سایر عمارات  ضروریه ساختند .اما این وضع 18 سال طول نکشید که امیر تیمور به این سرزمین یورش آورد و درنهایت در سال 795 هجری قمری پس از جنگ های خونبار و ویرانگر ساری بدست سپاهیان تیمور افتاد.در دوره صفوی،شاه عباس به مازندران که زادگاه مادرش بود و مردم از دیر باز شیعه مذهب بودند علاقه شدید داشت به حدی که دو شهر "اشراف" و "فرح آباد "در این سرزمین ساخته شد.در زمان شاه عباس در ساری چند قصر و بنا ساخته شد که آثار آن تا دوره های بعد نیز وجود داشت.
پایگاه اصلی ایل قاجار قبل از دستیابی به سلطنت ایران در ولایت استر آباد قرار داشته است به همین دلیل هنگامی که آقا محمد خان قاجار برای رسیدن به تاج و تخت جدال می کرد  شهر ساری را به عنوان پایتخت و مقر خود انتخاب کرد و قصری به عنوان دارالحکومه در محل قصر شاه عباسی  ساخت.
با استقرار حکومت  پهلوی در سال 1304 شمسی، در کمتر از دو دهه(از 1304تا 1320) تمام بنیاد های کهن شهری متحول شد.عوامل تجدید توسعه بوجود آمد و خیابان  های جمهوری اسلامی،مدرس،انقلاب و هجده دی فعلی به مرکزیت میدات ساعت ایجاد گردید.
بافت تاریخی شهر ساری
محدوده بافت تاریخی ساری شامل محلات و خیابان های منتهی به میدان ساعت،خیابان  قارن و محلات پیرامون آن،خیابان 18 دی،ملامجدالدین،خیابان امیر مازندرانی و محلات واقع در آن ،خیابان فرهنگ(محلات ما بین فرهنگ و قارن)می باشد که بر این اساس مطابق مستندات تاریخی،سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری بر اساس تکالیف قانونی(ماده 3 قانون اساسنامه  سازمان  میراث فرهنگی )مصوب 1/2/1367 مجلس شورای اسلامی_به ویژه بند های 11،10و 12 و همچنین ماده 115 قانون برنامه  چهارم توسعه و آیین نامه مصوب هیأت محترم وزیران،محدوده بافت تاریخی شهر ساری تعیین و به انضمام ضوابط حفاظت و احیاء(ضوابط عمومی)طی نامه ابلاغیه 1674-1/882 به استانداری و سایر دستگاه های ذیربط در استان  مازندران ابلاغ نموده است.
در حین انجام  عملیات اجرایی حفاری کانال فاضلاب در حد فاصل خیابان خیام تا میدان ساعت(قلب بافت تاریخی) به آثار معماری واجد ارزش تاریخی_فرهنگی برخورد شد که بر اساس شواهد مربوط به دوره صفوی تا سده های میانی اسلام از ساری قدیم  می باشند و بلا شک بخشی از تاریخ و پیشینه ملموس شهر ساری است،بزرگترین،مهمترین و در دسترس ترین شاهد از تاریخ  معماری که مسلماً با نجات بخشی و خواناسازی آن به یافته های ارزشمند و بی بدیلی از اعتقادات،آداب و رسوم،شیوه های معیشت و سایر جنبه های مردمان آن بخش از دست خواهیم یافت.
تصاویر پیوست به درستی گویای وجود گنجینه مدفون شده تاریخ شهر ساری می باشند  به نحوی که هر مشاهده کننده ای بدون درنگ پی به ارزش بالای آن  می برد و به عنوان شهروند ساروی به پیشینه قابل دسترس خود  خواهد بالید.
مطالب فوق با همکاری جناب آقای دکتر شریفی معاون میراث اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری و خانم مهندس آروند کارشناس بافت تاریخی اداره کل جهت استحضار مردم شریف ساری تهیه گردیده است.

علی اکبر زلیکانی
نائب رئیس شورای اسلامی شهر ساری

افزودن دیدگاه




متن بالا را در زیر وارد کنید